Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap
sabitfikir - dergi

Eleştiri

Eleştiri

“Farklı” kızın fantastik hikayesi



Toplam oy: 89
Sofi Oksanen // Çev. Berna Kabacaoğlu
Doğan Kitap
Zaman zaman kurgusu aksasa da, Norma, Sofi Oksanen’in feminizmle yoğurup gerilim malzemelerini ve fantastik unsurları bolca kullandığı bir roman olarak öne çıkıyor.

Türkiyeli okurlar Sofi Oksanen’i, Stalin’in İnekleri ve Araf isimli romanlarından hatırlayacak. Zorlu yaşam koşullarıyla, gizemli ya da karanlık hatıralarla baş etmeye uğraşan kadınlara dair kurmacalarla okur karşısına çıkan Oksanen, buna zaman zaman siyaseti, aşkı, göçü ve hastalıkları da dahil ediyor. Bu yoğun anlatımların orta yerinde ise bir şekilde vicdan ve insancıllık konumlanıyor. Bahsi geçen bu iki öğe, Oksanen’in roman kahramanlarının kah yaşadığı anı yorumlamasını kah geçmişleriyle yüzleşmesini sağlıyor. Tıpkı Norma’da olduğu gibi... 

Norma ve annesi Anita, iki sırdaş; adeta birbirinin her şeyi. Ancak Anita’nın beklenmedik ölümü (metro treninin altında kalması ve yazarın bunu kaza mı, intihar mı, yoksa cinayet mi olduğunu bir miktar sürüncemede bırakması) romana daha başlangıçta gerilimli bir hava katmış.


Norma, annesinin ölümüyle ilgili kuşkular içindeyken hem günlük yaşantısına geri dönmeye hem de sırrını tek başına sırtlamaya çalışıyor. Fakat bu hiç kolay değil çünkü Norma’nın çok ciddi iletişim sorunları var. Bunun nedeni de diğer insanlardan “farklı” olması: Sürekli uzayan ve tehlikeyi haber veren saçları yüzünden annesi ile beraber toplumdan uzak yaşamış Norma. Ancak artık tek başına ve kendisi pek farkında olmasa da protez saç tekeli konumundaki mafyatik şirket peşinde.

 

 

Romandaki ikilemler


Oksanen, bu gerilimin dozunu giderek artırırken ve bazı anlarda okumayı güçleştiren geri dönüşlerle anlatmaya devam ederken yeni cepheler de açıyor: Norma, peşindeki ve bir zamanlar Anita’yla bağlantısı da olan şirketten kurtulmak için annesinin gizemli tarafını ve sırlarını öğrenmek durumunda. Oksanen, bu noktada karşımıza Anita’dan kalma bir video ve fotoğraflar çıkarıyor.


Kitaptaki bir diğer cephede, mafyatik şirketin esas işinin çocuk sahibi olamayan aileler için “sağlıklı anneler” bulduğunu öğreniyoruz. Oksanen, bu farklı parantezleri kapatmaya çalıştığı bazı anlarda bocalıyor; yazarın, dağınıklığı toparlama uğraşı yeni savrulmalara yol açıyor... Bununla birlikte, romanda sağlam bir damar var: Yazar; kadınların uğradığı haksızlıklara, maruz kaldıkları şiddete ve ayırımcılığa dair (diğer kitaplarında olduğu gibi) çıkışlar yapıyor karakterleri aracılığıyla. Ayrıca Oksanen, Norma’nın satır aralarında okuru bazı ikilemlerin ortasına atıyor. Mesela yersizlik-yurtsuzluk ile huzur ya da belli bir güzellik algısı yaratanlar ile aynı kişilerin (örneğin Norma’yı) insan dışı bir yaratık gibi görmesi. Fantastik öğelerle beslediği söz konusu meselelerin odağına kadınları alan Oksanen, gerilimi yükseltiyor. Romanda sürekli gezinen Anita da cabası.

Konuyu fazlaca dallandırıp budaklandırsa ve bazı kapıları açık bıraksa da, Sofi Oksanen, tema ve bunun etrafına serpiştirdiği geçmiş-bugün çizgisindeki hikayelerle belli sorunlara (bilhassa kadınların yaşadıklarına) dikkat çekiyor. Bu anlamda Norma, Oksanen’in feminizmle yoğurup gerilim malzemelerini ve fantastik unsurları bolca kullandığı, zaman zaman kurgusu aksayan ve gerçek ile kurmacayı sırlar zeminine yaydığı bir roman olarak öne çıkıyor.   

 

 

 


 

 

 

Görsel: Ece Zeber

 

 

 

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Eleştiri Yazıları

Bir metin/heykel/resim/sinema filmi/tiyatro oyunu üzerine düşünmek, bu düşünmeyi bir metne dönüştürmek nasıl bir süreci göz önüne almak demek? Bu süreci yazıya dökerken, dökme hali için kelimeler her zaman yeterli olur mu? Bunu bir başka şekilde anlatmak mümkün mü? Cem İleri'nin E Evi'ni okurken bu sorular kafamın bir köşesinde hep dönüp durdu.

Havalar ısındı, çiçekler böcekler derken evlilik mevsimi geldi çattı. Binbir türlü hayallerle birçok çift, dünya evine girecekler. Zaman zaman düşünüyorum; bu kadar fazla kişi evlenirken, bir yandan da o kadar fazla evlilik yürümüyor. İşte tam da nedenlerini anlamaya çalışırken, yakın bir zaman önce, hayatıma bir çift giriverdi ve evliliğin nasıl yürüdüğü üzerine kafa patlatmamı sağladılar.

Bugün uluslararası bir şöhret sahibi olan Haruki Murakami, Rüzgârın Şarkısını Dinle’de yazarlığa adım atışının hikayesini anlatıyor. Kısa ve sıcak bir anlatı.

Roman ve öykülerinin yanı sıra nitelikli çevirileriyle de tanıdığımız Fuat Sevimay, bu kez Hep Kitap’ın “Atölye” serisinden, çeviriye ve çevirmenliğe dair bir kılavuzla karşımızda: Çeviri’Bilirsin!: Edebiyatın Gizli Kahramanlığı Hakkında Notlar.

Bir arkadaşımın arkadaşının anlattığı hikayede, kırklarına doğru bir sanat akademisinde çalışmaya başlayan, ilerleyen aylarda da öğrencilerin resim bilgisiyle kendi eksiklerini karşılaştıran bir memur yaşıyormuş. Bu görevli zamanla, işi hızlandırmak için ünlü tabloların kötü kâğıda basılı görüntülerini toplayan, topladıkça haletiruhiyesini dağıtan bir karaktere dönüşüyor.

Söyleşi

 

Emily Gould ile söyleşi // Zeynep Şen


ŞahaneBirKitap

Hayal edin. Bir mutluluk ve özgürlük hayali olsun ama bu. Bireysel, hatta bencilce isteklerinizi de kapsasın, tüm dünyayı ve insanlığı da içine alsın. Geleceğe dikin gözünüzü, tüm tarihi, geçmişi, mitleri, efsaneleri, masalları da koyun çantanıza. Sıkıcı olmayı unutun ama, eğlenceli, alaycı, neşeli, uçucu bir hayal dünyası kurun...

FikriSabit

Fikri Sabit, Ursula K. Le Guin'le aynı fikirdedir ey okur, edebiyat her zaman küçük bir kalabalığın ilgisini çeker, geriye kalan, kitlesel olan her şey doğası gereği poptur, piyasadır.

Geçtiğimiz hafta iki edebiyat dergisi –İzafi Dergisi ile Sarnıç Öykü-, kapandığını açıkladı arka arkaya. Hemen hemen aynı anda gelen bu iki haberin, bizim edebiyat ortamımız için bir haber değeri yok, maalesef. Ne de olsa edebiyat dergisi dediğimiz, kısacık bir ömre daha doğarken hapsolmuş, solgun bir heves demek bu ülke topraklarında. Bunda hepimiz hemfikiriz.