Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap
sabitfikir - dergi

Eleştiri

Eleştiri

Fırtınadan uzakta



Toplam oy: 230
Sezgin Kaymaz
April Yayıncılık
Bakele, hayatın insanoğluna her an çelme takmaya hazır vaziyette köşede beklediğini hatırlatan öykülerden oluşuyor.

Bu gezegenin daha fazla başarılı insana ihtiyacı yok. Daha fazla hikaye anlatıcısına ihtiyacı var. David W. Orr’un Earth in Mind adlı kitabında geçiyor bu fikir. Bir süredir üzerine düşündüğüm bir şey bu. Kazanmanın bunca yüceltildiği, başarma yolunda “her şeyin” mubah sayıldığı bir dünyada, başarmaktan vazgeçsek nasıl olur; alkışlanmayı istemekten, çok satmaktan, birilerini etkilemeye çalışmaktan... Konumuz elbette edebiyat ve hal böyle olunca sorular başka yönlerde uçuşmaya devam ediyor: “Başarılı yazar” kimdir? Bir yazarın “başarılı” olması gerekir mi? Yazı gibi insanın içinden bir öksürük gibi engellenemez şekilde dışarı atılan bir şeyi rasyonel ve objektif akılla ölçüp tartabilir miyiz? Çok satan mı başarılıdır, çok uzun satan mı, yoksa bu at yarışında kendisi kalabilen mi? 

 

Sezgin Kaymaz’la geç tanıştım. Ve galiba bu konuda yalnız değilim. Bunun sebebi benim yeterince meraklı bir okur olmayışım olabilir, okumak lazım gelen kitaplar kulesi hızla arşa yükselirken “kısmet bugüneymiş” deyip de çıkabilirim işin içinden. Ama onun mütevazı okur kitlesine geç katılışımız biraz da şundan: O bir “çığırtkan” değil. Sadece yazıyor. Durmaksızın hikayeler anlatıyor. Birbirinden lezzetli hikayeler. Okyanusların dip akıntıları gibi. Çoğu çağdaşı yüzeyde dalgalarla boğuşurken o derinde sakince yazmaya devam ediyor. Türk edebiyatında “Ankara’dan yazmak” diye bir şey varsa -ki bunun fazlasıyla kaba saba bir çıkarım olduğunu kabul ediyorum- Kaymaz tam da bunu yapıyor. Dışarıda kopan fırtına ona erişmiyor. Ve onun bu şekilde, camianın kuru gürültüsünden uzak durarak suyunu bulandırmadığını, kendi sesini koruyabildiğini ve bu sayede bir yazara ilk kez bir kitap yazdıran “o en derindeki şeyi” yitirmediğini düşünüyorum. Özellikle “büyük çıkışlar” yapıp “şöhret”in rüzgarıyla her şeyden evvel samimiyetini yitiren yazarlara bakıp -bir yandan okur olarak onları kaybedişime üzülürken- bir yazar için yola çıktığı o naif yerde sakin kalabilmenin “başarmak” gereken tek şey olduğuna inanıyorum inatla. “Yazıyorum, çünkü hoşuma gidiyor,” diyor Kaymaz bir röportajında. Ve içine kitaplar doğurduğu dünyanın gerçeklerini şöyle özetliyor: “Kimsenin istikbali yetenekleriyle belirlenmiyor artık. Yetenek istikbalin yegâne kurucu unsuru olması gerekirken, dünya hayatından tekme tokat kovuldu ve onun yerini ‘ilişki’ denilen bir şey aldı.” 

 

Neşe ile keder arasında 

Bakele, Sezgin Kaymaz’ın son kitabı. Hayatın insanoğluna her an çelme takmaya hazır vaziyette köşede beklediğini hatırlatan öykülerden oluşuyor. Okuru etkilemek amacıyla özene bezene yazılmamışlar. Oldukları gibiler, Kaymaz’ın sanki bir çırpıda, içinden geldiği gibi anlatıverdiği ve o kayıtsızlık içinde bizi en çok doğallıyla etkileyen öyküler. Neşe ile keder arasında gidip geliyor kahramanlar. İkisine de o kadar inanmıyorlar. Hepsi bizden biri. Bizi anlatmış Sezgin Kaymaz. Ya da şöyle mi demeliyim: Bizden başkasını anlatmamış aslında. Üst komşumuza, dedemize, okulda çok âşık olduğumuz o gence, akbil kuyruğunda arkamızda hoflayıp duran teyzeye, yumurta aldığımız bakkala, birayı hep siyah torbaya koyan tekelci abiye benziyor hikayelerini anlattıkları; yolda görsen, “Hah işte, Kaymaz’ın Bakele’sinde Hülya bu kadın,” diyeceğin kadar gerçekler. Sıradan ve abartısızlar ama galiba en çok da bu yüzden kitap bittikten sonra da bir süre seninle hayatın içinde, yanında dolaşıyorlar. 

 

Bakele üzerine düşündüğümde, yani Sezgin Kaymaz’ın öykülerinden neden bu kadar etkilendiğime kafa yorduğumda, aklıma bir sürü şey doluşuyor. Anlattıklarının tanıdık olması bir sebep. Onun bir hikaye anlatıcısı olarak şahsına münhasır üslubu ve elbette zengin ve okuması çok keyifli Türkçesi de bir sebep. Ama bunları tespit etmek bana yetmiyor. Biraz daha düşününce bu öykülerin -kendimce- sırrını çözüyorum: Sezgin Kaymaz onu yaratan şeylerin, onu Sezgin Kaymaz yapan şeylerin hikayesini anlatıyor. İçinde çocuk olduğu dünyayı, içinde genç olduğu dünyayı, içinde olgunlaşıp yaş aldığı dünyayı. İçinde hayal kırıklığına uğradığı, içinde çok âşık olduğu, özlediği, kaybettiği… Kastettiğim şey kendi hayat hikayesini yazmış olması, yani bu öykülerine aslında “yaşanmış” olmaları değil – ki bu her zaman olası. Daha çok, keskin yazar gözlerini çok uzağa gitmeden hemen yakınına dikmiş olması. Üzerinde durduğu zeminden güç alması. Bu zemin, sokaklarında top koşturduğumuz mahalleler, o mahalledeki erkek berberi, pazartesileri “Korkma Sönmez” okuduğumuz okul bahçesi, emlakçının kakaladığı it bağlasan durmaz ev… Bu zemin, tüm bunların ötesinde Türkçe… Sezgin Kaymaz okuduğunda insan en çok Türkçe bildiğine seviniyor. 

 

Bakele, sahici bir hikaye anlatıcısı olarak Sezgin Kaymaz’ı tanımak ve tanır tanımaz da bağrına basmak için bir vesile. Bir yandan karnınızı burup bir yandan sırtınızı pışpışlayacak, gücünü en çok Türkçeden ve samimiyetten alan bu öykülerden etkilenmekten başka çaremiz yok. Çok sevdiğimiz müzik grupları ünlü olmasın isteriz, çok sevdiğimiz yazarları herkes bilmesin isteriz. Herkes sevince bozulur sanırız, ki bozulmuşluğu da çoktur. Yine de sessizliğini bozsun istiyorum, Sezgin Kaymaz edebiyatı ve kıymeti anlaşılsın.

 

 


 

 

* Görsel: Seda Mit

 

 

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Eleştiri Yazıları

“Roman ve şehir birbirine benzer. Bir sonraki sayfada ya da bir sonraki sokakta neyle karşılaşacağımızı bilemeyiz,” diyor Michal Ajvaz bir söyleşisinde. Öteki Şehir adlı romanında da, hem bir kitabın sayfalarında hem de bir şehrin sokaklarında başka dünyalara doğru çıkılan tuhaf bir yolculuğun öyküsünü anlatıyor.

 

1987 yılında Phosphore dergisine verdiği bir röportajda, “Bir yazar olarak işim, felsefenin temel meselelerini herkesin kolaylıkla anlayabileceği simgesel bir anlatımla erişilir kılmaktan ibarettir,” diyen Fransız yazar Michel Tournier’nin felsefi denemelerini içeren Düşüncelerin Aynası, yakın bir zaman önce Türkçede de yayımlandı.

 

Yazan kişinin yazdığı her metnin –bunu belirtse de, belirtmese de– öyle ya da böyle otobiyografik olduğu, onun yaşamından kesitler veyahut izler taşıdığı gerçeği bir tarafa, bir yazarın bile isteye otobiyografik –üstelik kurmaca– bir metnin başına oturması ve oradan kendini imha etmeden kalkması zor bir yolculuk. İnsanın kendi kendisinni ameliyat etmesi gibi bir şey bu.

Dönem filmleri ve dizileri gibi dönem romanları da bugünlerde revaçta. Bunun nedeni eskiye özlem mi, yoksa zamanı durduran bir şey mi, orası biraz muamma. Fakat fazla tartışma götürmeyen şey, geçmişin şimdilerde çoğumuzun üstüne geldiği. Vakti zamanında Fred Uhlman’ın da yüzleştiği durum buydu.

Sadece bizde değil, çizgi romanın endüstri olduğu ülkelerde bile olabiliyor, grafik romanla ilgili yanlış bir algı var. Sanılıyor ki, başlayıp biten bir serüveni anlatan her tek çizgi roman eseri grafik romandır. İlgisi yok; baskı niteliği, sunum, hacim veya başlayıp bitmesiyle açıklanamaz grafik roman.

Söyleşi

Tevfik Uyar’la söyleşi:


"Günümüz bilimkurgusu, bugünün teknolojilerini alıp daha da büyütmek şeklinde bir içeriğe sahip değil."


Ece KARAAĞAÇ

 

 

ŞahaneBirKitap

Hayal edin. Bir mutluluk ve özgürlük hayali olsun ama bu. Bireysel, hatta bencilce isteklerinizi de kapsasın, tüm dünyayı ve insanlığı da içine alsın. Geleceğe dikin gözünüzü, tüm tarihi, geçmişi, mitleri, efsaneleri, masalları da koyun çantanıza. Sıkıcı olmayı unutun ama, eğlenceli, alaycı, neşeli, uçucu bir hayal dünyası kurun...

FikriSabit

Fikri Sabit, Ursula K. Le Guin'le aynı fikirdedir ey okur, edebiyat her zaman küçük bir kalabalığın ilgisini çeker, geriye kalan, kitlesel olan her şey doğası gereği poptur, piyasadır.

Geçtiğimiz hafta iki edebiyat dergisi –İzafi Dergisi ile Sarnıç Öykü-, kapandığını açıkladı arka arkaya. Hemen hemen aynı anda gelen bu iki haberin, bizim edebiyat ortamımız için bir haber değeri yok, maalesef. Ne de olsa edebiyat dergisi dediğimiz, kısacık bir ömre daha doğarken hapsolmuş, solgun bir heves demek bu ülke topraklarında. Bunda hepimiz hemfikiriz.