Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap
sabitfikir - dergi

Eleştiri

Eleştiri

Karanlığın rahatlığı



Toplam oy: 56
Mariana Enriquez // Çev. Seda Ersavcı
Domingo Yayınevi
Çoğunlukla kadın anlatıcıların içsel korkularını fantastik öğeler yardımıyla dışa vurdukları bu öykülerin ortak noktası, kadınların eninde sonunda kendilerini tutsak eden gerçeklikle yüzleşmeleri, hapsoldukları duvarları geçip sınırları aşmaları.

Eleştirmenlerce Borges, Bioy Casares ve Cortazar’ın öncülük ettiği edebi geleneği sürdürdüğü kabul edilen Arjantinli yazar Mariana Enriquez’in on iki öyküden oluşan kitabı Yangında Kaybettiklerimiz, geçtiğimiz günlerde Türkçede de yayımlandı. Kullandığı fantastik temalarla Latin Amerika’nın somut gerçeklerini perdelemeden ortaya koyarak anlattığı için beğeni toplayan Enriquez, Buenos Aires’in yoksul mahallelerinde geçen bu öykülerde, batıl inanışların, şehir efsanelerinin, kutsal söylencelerin gündelik şiddet ve korkuyla bir araya geldiği bir dünyayı seriyor gözlerimizin önüne. Cinayetleri, mutlu mutsuz evlilikleri, arkadaşlıkları, aşkı, uyuşturucuyu, uykusuzluğu, yoksulluğu, sapıklığı ve sapkınlığı, toplumsal baskıyı, diktatörlükleri, bazen gaipten gelen sesler, bazen birdenbire ortaya çıkan ya da ortadan kaybolan hayaletler, bazense aklın ve deliliğin sınırlarında gezinen karakterlerle harmanlayarak anlatıyor. Yangında Kaybettiklerimiz, yalnızca tarihsel gerçekliği fantastik bir kurguyla aktarmakla kalmıyor, bir yandan da bu gerçekliğin yarattığı travmaları kurgusuna dahil ediyor.

 

 


Metruk bir evde sol kolu eksik Adela, diktatörlük döneminde insanların katledildiği bir polis okulunun yerindeki pansiyonda gaipten sesler duyan kızlar, şehrin tarihi suç mahallerinde turistleri gezdiren suç turu rehberi, artık pek de sevmediği kocası bir otel odasında kayıplara karışan kadın, çöplerin arasında bulduğu kafatasıyla ideal ilişkiyi yakalayan kadın, evliliğini kurtaramasa da komşunun bahçesindeki yalnızca kendinin görebildiği zincire vurulmuş çırılçıplak çocuğu kurtarmaya niyetlenen Paula, nehre atılıp öldürülen sakat çocukların hayaletleriyle sürüklenen savcı Marina, erkek şiddetine karşı kendilerini yakarak şenlik ateşini başlatan kadınlar… Çoğunlukla kadın anlatıcıların içsel korkularını fantastik öğeler yardımıyla dışa vurdukları bu öykülerin ortak noktası, kadınların eninde sonunda kendilerini tutsak eden gerçeklikle yüzleşmeleri, hapsoldukları duvarları geçip sınırları aşmaları. Öykülerin fonunu oluşturan evsizler, uyuşturucu bağımlıları, yasal olmayan kürtaj sebebiyle kan kaybından ölen genç kızlar, ekonomik kriz, devletin katlettiği insanlar gibi şiddetin kaynağını oluşturan unsurlar ise kahramanların gündelik hayatının bir parçası olarak karşımıza çıkıyor. Diğer bir deyişle gerçek âlemden sanal âleme etrafımızı çepeçevre saran kaygı, şiddet ve korku unsurlarını alttan alta anlatmıyor, cımbızlaya cımbızlaya gözümüze sokuyor Enriquez.


Bir röportajında “Benim sevdiğim kurgunun dünyası kapkaranlık… Karanlığın benim için bir rahatlığı var,” diyen Enriquez’in öyküleri de tam olarak böyle. Ürkütücü ve huzursuz eden bu tekinsiz ve karanlık öyküler –tuhaf ama– bir yandan da insana iyi geliyor. Enriquez, “neredeyse gereksiz yere, neredeyse büsbütün zevkine” kirlettiğimiz gerçeği, gerçek olmayanla parlatıp okurun kucağına bırakıyor.

 


 

Görsel: Seda Mit

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Eleştiri Yazıları

İnsan bazen, aklını bulandıran, onu belki bir kıyıya belki bir uçurumun kenarına iten kitaplarla karşılaşır. Bu hayatta pek az olan bir şeydir. İnsan kitap elinde, itilip kaldığı yerden dünyaya bakakalır. Okuduğu satırların aralarına sıkışır, ağırlığı fark edilmeyen bir kitabın altında kalır. Boğazda bir yumru aynaya bakmaktan korkmaktır bazı kitaplar.

Hayat çok sıkıcı, çok şükür ki ölüm var. Aşk, hayat ve sanat. Zaten bunların hepsi ölüm demek. Bu öngörü, birkaç bin yıl önceki bir yazıttan alıntı. Öleceğimiz ana kadar –bazen bir buzul kayanın üzerinde, bazen çölün ortasında– yalnızlıktan yakınarak ağlıyoruz. Diğerleriyle birlikte. Ama nazar değmesin, hayatta kalma reflekslerimiz, ölümlü olduklarını bilmeyen hayvanlarınkiyle neredeyse denk.

Jim Thompson imzalı Vahşet Gecesi, “ucuz” polisiye alanındaki en iddialı eserlerden biri. Ardından gelenlerin basamak taşı olsa da, genel görüş, henüz onu kimsenin geçmediği ve daha bir süre geçemeyeceği yönünde.

Kobayaşi Takici, Japonya’da işçi edebiyatının başlangıcı sayılan Yengeç Konserveleme Gemisi romanında güç koşullar altında av yapan bir gemi mürettabatının isyanını anlatıyor.

1935’te, henüz 26 yaşında, doktorasını yeni tamamlamış bir sanat tarihçisi olan Ernst Gombrich, dünya tarihini sevdirmek amaçlı bir kitapçık yazmayı denemiş: Almanca yazdığı kitabın başlığı “Genç Okurlar İçin Kısa Dünya Tarihi.” Böylesi geniş bir konuyu 40 kısa bölümde açıkladığı kitap klasikleşmiş sonradan.

Söyleşi

 

Emily Gould ile söyleşi // Zeynep Şen


ŞahaneBirKitap

Hayal edin. Bir mutluluk ve özgürlük hayali olsun ama bu. Bireysel, hatta bencilce isteklerinizi de kapsasın, tüm dünyayı ve insanlığı da içine alsın. Geleceğe dikin gözünüzü, tüm tarihi, geçmişi, mitleri, efsaneleri, masalları da koyun çantanıza. Sıkıcı olmayı unutun ama, eğlenceli, alaycı, neşeli, uçucu bir hayal dünyası kurun...

FikriSabit

Fikri Sabit, Ursula K. Le Guin'le aynı fikirdedir ey okur, edebiyat her zaman küçük bir kalabalığın ilgisini çeker, geriye kalan, kitlesel olan her şey doğası gereği poptur, piyasadır.

Geçtiğimiz hafta iki edebiyat dergisi –İzafi Dergisi ile Sarnıç Öykü-, kapandığını açıkladı arka arkaya. Hemen hemen aynı anda gelen bu iki haberin, bizim edebiyat ortamımız için bir haber değeri yok, maalesef. Ne de olsa edebiyat dergisi dediğimiz, kısacık bir ömre daha doğarken hapsolmuş, solgun bir heves demek bu ülke topraklarında. Bunda hepimiz hemfikiriz.