Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap
sabitfikir - dergi

Eleştiri

Eleştiri

Bir yanıyla bilimkurgu, diğer yanıyla fantastik



Toplam oy: 16
Algan Sezgintüredi
April Yayıncılık
Düş ile gerçeğin, uzay ile zamanın, geçmiş ile geleceğin iç içe geçtiği ilginç bir roman.

Polisiye kitaplarıyla bilinen Algan Sezgintüredi, bu kez absürt bir romanla okurların karşısına çıkmış. Tür olarak da polisiyenin dışında bir alan seçmiş. Süperben romanının tam olarak hangi türde olduğunu kestirmek zor aslında, okuduktan sonra bile bu konuda insan emin olamıyor.


Algan Sezgintüredi de gerek tür gerekse üslup konusunun üzerinde çok fazla durmadığını, bunlara çok fazla takılmadan asıl anlatmak istediğinin çok başka şeyler olduğunu, nasıl yazdığıyla değil de ne yazdığıyla ilgilenilmesi gerektiğini vurgularcasına, romanın daha ilk sayfasında şöyle yazmış: “İlla müthiş, edebi, vurucu bir başlangıç yapmak gerekmiyormuş. Yapabiliyorsam iyiymiş tabii ama yapamıyorsam zorlamama gerek yokmuş. Kurguya, üsluba hiç takmamalıymışım.”


Süperben’in ilginç bir konusu var. Sadece hayal gücünü değil, her şeyi zorlayan bir konu seçmiş yazar. Emekli olduktan sonra, eşiyle beraber Ege’de küçük bir kasabaya yerleşir Cengiz. Günün çoğunu temiz hava eşliğinde vücut ağrılarını dinleyerek geçirir. Ununu elemiş elekle işi kalmayan bir yurttaştır. Emekliliğin ilk yılları olduğundan henüz araba sileceklerine bulaşmamış, pencereye konan kuşları nizama çekmemiştir. Şimdilik alışma evresindedir. Cengiz’in bu küçük kasabada yakın olduğu tek kişi, İshak Asımoğlu’dur. Küçük bir kahvehane işleten İshak Bey, Cengiz’in kendi seviyesinde gördüğü nadir kişilerdendir. İshak Bey bir akşam Cengiz’i arayarak, dostlarıyla beraber rakı içmeye çağırır. Beklemediği bir davettir Cengiz için, ama yine de gider. Masa kurulur ve sohbet başlar, zaten romanın en önemli kısmı bu uzun bölümde geçer. Masada, Cengiz’in tanımadığı iki kişi daha vardır; bunlar Hacı Veysel ile Nur Abla’dır. İshak Bey dahil bu üç kişi Cengiz’e çok tanıdık gelir. İlerleyen saatlerde nihayet bu üç kişinin kimler olduğunu hatırlar: İshak Asımoğlu, Hacı Veysel, Nur Sultan Leğenci... Bu üç kişinin kimler olduğu, en çok da okurlar için sürpriz olacaktır.


Bu gizemli üç kişinin kimler olduğu ortaya çıktıktan sonra sohbetin seyri bir anda değişir; ve böylece gece boyunca bilimden felsefeye, uzaydan zamana, fizikten siyasete geniş bir konu ağını içeren çok katmanlı bir sohbet başlar. Cengiz’in kafasında ise yığınla soru vardır ve bunları, hayranı olduğu bu üç kişiye sormak ister. Cengiz’in kafasındaki sorular, yapacak hiçbir şeyi olmayıp, günün büyük bölümünü internette uzay belgeselleri izleyerek kafayı kırmış birinin merak ettiği türdendir. Hazır böyle “önemli” üç kişiyi yakalamışken, merak ettiği her şeyi sormak ister. Ama aldığı yanıtlar sınırlıdır. Aynı zamanda dünya dışı varlıklar da olan İshak Bey, Hacı Veysel ve Nur Abla, Cengiz’in kafasındaki soruların da yanıtını bilmektedirler. Ama her ne hikmetse susmayı tercih ederler. Cengiz ise Büyük Filtre teorisinden Karaşef Ölçeği’ne, Büyük Sessizlik’ten Kara Delik’lere, Dyson Küreleri’nden Wow Sinyali’ne kadar deli sorularla kuşatılmış durumdadır.


Gecenin sonunda iyice sarhoş olan Cengiz, uyandığında kendini yatakta bulur, tüm bunların rüya olmasını umar ama gerçek onun beklediği gibi değildir. Durumu kavradığında, çok büyük bir görevle karşı karşıya olduğunu anlar; dünyayı olmasa da yaşadığı kasabayı kurtarması gerekmektedir. Böylece üç dostunun yardımıyla bu büyük görevin altına girer...


Algan Sezgintüredi, Süperben’de, gerek sorduğu sorularla gerekse ele aldığı konularla 21. yüzyıl insanının boğuştuğu sorunları dile getiriyor. Bir yanıyla bilimkurgu, diğer yanıyla fantastik bir zemini olan kitabın Hollywoodvari bir sonu var. Her ne kadar konusu absürt olsa da, sıkışmış ve nefes almakta zorlanan günümüz dünyasının sahip olduğu derin endişeyi merkeze taşıyor. Düş ile gerçeğin, uzay ile zamanın, geçmiş ile geleceğin iç içe geçtiği ilginç bir roman.

 

 

 


 

 

 

Görsel: (kitaptan)

 

 

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Eleştiri Yazıları

Britanyalı yazar Kazuo Ishiguro, Nobel Edebiyat Ödülü’nü almasının ardından yaptığı konuşmada edebiyata dair evrensel fikirlerini birkaç cümlede, peş peşe sıralamıştı. Şimdiye kadar “büyük yazarlar”ın yaptığı gibi, edebiyatın geleceği için kimsenin itiraz etmeye yeltenmeyeceği ve söz söyleyemeyeceği Dostoyevski, Borges, Camus gibi yazarlara sığınmadı.

John Le Carré –Türkçeye ilk kez çevrilen– Cinayetin Parıltısı romanını şu sözlerle tanımlıyor: "Acımasız ve aynı zamanda gülünç bir sosyal yaklaşımın gölgesinde kalmış, kusurlu bir polisiye roman." Bu açıklama, ilk basım yılı 1962 olan romanın arka sayfalarına 1989’da eklenen sonsözden. Bir romanın bitiminde bir “sonsöz”e rastlamak şaşırtıcı.

Eleştirmenlerce Borges, Bioy Casares ve Cortazar’ın öncülük ettiği edebi geleneği sürdürdüğü kabul edilen Arjantinli yazar Mariana Enriquez’in on iki öyküden oluşan kitabı Yangında Kaybettiklerimiz, geçtiğimiz günlerde Türkçede de yayımlandı.

Akıl hastanesi, hapishane, “kamp”, bakımevi, huzurevi, düşkünlerevi, belki bazen insanın kendi evi… İnsanın toplu olarak koğuşlara, yatakhanelere ya da tek başına, tamamen tecrit edilerek hücreye kapatılmasının türlü nedenleri ve kapatıldığı bu yerlerin farklı isim ve işlevleri olabiliyor.

"Umami," dilimizin algıladığı beşinci tat anlamına geliyor; tatlı, acı, tuzlu ve ekşiden oluşan yaygın tat algısının dışında bir kavram. Batı tarafından hayli geç keşfedilen ve Japoncada "lezzetli" anlamına gelen bu sözcüğün İngilizce karşılığıysa "savory," iştah açıcı.

 

Söyleşi

Jean-Paul Didierlaurent ile söyleşi:


“Okunmayan kitap, ölü kitaptır. Bu yüzden ortadan kalkması mı gerekir?”

ŞahaneBirKitap

Hayal edin. Bir mutluluk ve özgürlük hayali olsun ama bu. Bireysel, hatta bencilce isteklerinizi de kapsasın, tüm dünyayı ve insanlığı da içine alsın. Geleceğe dikin gözünüzü, tüm tarihi, geçmişi, mitleri, efsaneleri, masalları da koyun çantanıza. Sıkıcı olmayı unutun ama, eğlenceli, alaycı, neşeli, uçucu bir hayal dünyası kurun...

FikriSabit

Fikri Sabit, Ursula K. Le Guin'le aynı fikirdedir ey okur, edebiyat her zaman küçük bir kalabalığın ilgisini çeker, geriye kalan, kitlesel olan her şey doğası gereği poptur, piyasadır.

Geçtiğimiz hafta iki edebiyat dergisi –İzafi Dergisi ile Sarnıç Öykü-, kapandığını açıkladı arka arkaya. Hemen hemen aynı anda gelen bu iki haberin, bizim edebiyat ortamımız için bir haber değeri yok, maalesef. Ne de olsa edebiyat dergisi dediğimiz, kısacık bir ömre daha doğarken hapsolmuş, solgun bir heves demek bu ülke topraklarında. Bunda hepimiz hemfikiriz.