Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap
sabitfikir - dergi

Eleştiri

Eleştiri

Kerouac gemide



Toplam oy: 191
Jack Kerouac // Çev. Garo Kargıcı
Siren Yayınları
Deniz Benim Kardeşim, yolun ve yolculuğun başlangıcının Jack Kerouac için ne anlama geldiğini ortaya koyuyor.

Onca hikayeden sonra filmi başa sarıyoruz. “Jack Kerouac'tan okumadığımız ne kaldı?” sorusuna, Deniz Benim Kardeşim güzel bir yanıt. Yirmisine yeni basmışken kaleme aldığı kitap, Kerouac'ın özgürlüğe doğru gidişini, yola tam anlamıyla çıkışını simgeliyor. Yolun ve yolculuğun başlangıcının Kerouac için ne anlama geldiğini ortaya koyuyor. 

 

1942'de, macera arayışındaki Kerouac gemiye atlayıp “dünyayı tanıma” düsturuyla girişilebilecek en zor seferlerden birine çıkıyor ve Grönland'a yollanıyor. Sefer sırasında tuttuğu günlükler ve aldığı notlar da 2011'de Deniz Benim Kardeşim adıyla romanlaşıyor. 

 

Kerouac'ın hayatı boyunca aradığı ve erişmeye çalıştığı “anlam,” belki de en saf ve etkili biçimiyle işte bu Grönland yolculuğunda ortalığa saçılıyor. Aslında bu seyahat öyle hemen başlamıyor; karada ne yapmaması gerektiğini bildiği ve “Ruh ancak özgürlük içinde serpilir” lafını kovaladığı günlerin ardından gemiye atlıyor Kerouac. Karadaki durağan hayatın aksine denizlerdeki enginliğe koşma arzusu, romandaki kahramanların da içini kıpır kıpır ediyor. Tabii büyük bir kitlenin, birbirinin boğazına sarılmaya pek hevesli olduğu savaş ortamında sulara açılma fikri, son derece anlamlı ve barışçı bir eylem. 

 

 

Denizlerde gezinen kaptan Wesley Martin'le kitaplar arasında dolanmayı tercih eden Bill Everhart'a yoğunlaşan Deniz Benim Kardeşim, Kerouac'ın sonradan başına çok iş açan şizoid ruhunun ve bölünmüş kişiliğinin de bir örneği. Kitap, dönemin siyasi havasını yansıtmasının yanında, Kerouac'ın coşkusunun kahramanlar aracılığıyla anlatımı aynı zamanda. 

 

Yolda olmayı önemseyen Kerouac'ın, denize açılma düşüncesiyle kendisinden geçen Bill karakteriyle özdeşleştiğini söyleyebiliriz. Bill'in yaptığı bütün hazırlıklar, bir an önce gemiye atlayıp mavi boşluğa ulaşmak üzerine kurulu. New York'ta öğretmenlikle geçen günlerin anlamsızlığını ve hemen hiçbir şeyi sahiplenmeyişini Bill'e tam anlamıyla gösteren de yine denize açılma hayali. Akademik yalıtılmışlığın onu yiyip bitirdiği de bir gerçek; kafasının karışıklığı ve doluluğu, Bill'i denize doğru itiyor: “Doğasının bir yanı karşı koysa da kitaplara gömülü karamsar hayatına bir süreliğine ara vermek hiç de ahmakça değildi! Kendi hayatını, ahlak sınırları içinde, tercih ettiği şekilde ve dilediğince yaşamasının neyi yanlış olabilirdi?” Peki, Bill'in “hayatım” dediği şey denizden önce neyle doluydu? Kitaplar, kara yoluyla ABD turu, bocalamalar ve kafasındaki bir ton sorunla... 

 

Bill'in gemi macerası, edebiyat eleştirisi kitaplarından aşina olduğu “gerçekliğin” tam göbeğine düşmesini sağlıyor: Adeta küçük bir dünya olan gemi, Kerouac tarafından çeşit çeşit insanın yer aldığı ve kardeşliğin kapısını açan bir simge biçiminde tasvir ediliyor. 

 

Kerouac'ın, deniz ve gemi anlatımıyla bize yaşattığı şey, bir kendinden geçme hali. Rüzgarı yiyen beden, gemiyle beraber savrulan ruh, dalgaları temaşa eden gözler... Bunların hepsi “okyanusun arındıran gücünün” yansıması. 

 


 

* Görsel: Elif Demir

 

 

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Eleştiri Yazıları

Hasta ve geri döndürülemez biçimde sakatlanmış çocuklarla dolu bir hastanenin koridorlarında dolaşırken, Scott Stambach’in beni oraya nasıl sürüklediğini merak etmekten kendimi alamadım. Belki özel ihtiyaçları olan çocuklara öğretmenlik yapması, belki de Çernobil gibi bizi de çok yakından etkileyen bir konu seçmesi bu etkiyi yaratıyordu.

Üç Yaşam’ın orijinali yayımlandıktan kısa bir süre sonra, 1910’da, Chicago Record-Herald gazetesinde kitap hakkında şöyle bir yazı yer almış; "Stein, hayata dair parçaları değil, hayatı olduğu gibi ortaya koyuyor.’’ Kimilerine göre modern edebiyatın en önemli eserlerinden biri olan Üç Yaşam, başta Hemingway olmak üzere birçok yazarı etkilemiş, ilham kaynağı olmuş.

“Ardıç ağacı kutsal kabul edilmiş bir bitkidir, uzun ömürlüdür. Tohumu nice hastalığın tedavisinde ve yemeklere koku ve tat vermek amacıyla da kullanılır…” gibi bir sözlük tanımıyla açılıyor Selçuk Altun’un Ardıç Ağacının Altında başlıklı yeni romanı. Kapağında ise, arka planında bir ardıç ağacı bulunan,  Da Vinci imzalı bir portre olan Ginevra de’ Benci yer alıyor.

Kirliydi Kar’ın bıraktığı tat, “Çeviriyi 69 yıl beklediğimize değdi!” dedirtecek cinsten. Hemen söyleyelim, Georges Simenon’un ünlü karakteri Maigret’nin yer aldığı bir romanı değil elimizdeki; fakat bu durum onun kuşkuya, suça, adalete, yargıya ve yazgıya değinmediğini ya da daha az değindiğini kesinlikle düşündürmesin. Aksine tam da bu konuları işliyor Kirliydi Kar.

İçinde yaşadığınız dünyayı ve onun güncel gerçekliğini bir yandan deneyimlerken, aynı gerçekliği eşzamanlı olarak çağdaşınız bir yazarın gözünden okumak, okur ile eser arasında normalde olmayan bir ilişki kuruyor.

Söyleşi

İrem Çağıl ile söyleşi:


“Bize sunulan şey ‘iyi’ olmayınca ‘iyi olanı’ bizim arayıp bulmamız gerekiyor.”


Ece KARAAĞAÇ


ŞahaneBirKitap

Hayal edin. Bir mutluluk ve özgürlük hayali olsun ama bu. Bireysel, hatta bencilce isteklerinizi de kapsasın, tüm dünyayı ve insanlığı da içine alsın. Geleceğe dikin gözünüzü, tüm tarihi, geçmişi, mitleri, efsaneleri, masalları da koyun çantanıza. Sıkıcı olmayı unutun ama, eğlenceli, alaycı, neşeli, uçucu bir hayal dünyası kurun...

FikriSabit

Fikri Sabit, Ursula K. Le Guin'le aynı fikirdedir ey okur, edebiyat her zaman küçük bir kalabalığın ilgisini çeker, geriye kalan, kitlesel olan her şey doğası gereği poptur, piyasadır.

Geçtiğimiz hafta iki edebiyat dergisi –İzafi Dergisi ile Sarnıç Öykü-, kapandığını açıkladı arka arkaya. Hemen hemen aynı anda gelen bu iki haberin, bizim edebiyat ortamımız için bir haber değeri yok, maalesef. Ne de olsa edebiyat dergisi dediğimiz, kısacık bir ömre daha doğarken hapsolmuş, solgun bir heves demek bu ülke topraklarında. Bunda hepimiz hemfikiriz.