Sabitfikir
Künye | Yazarlar | Giriş Yap
sabitfikir - dergi

Eleştiri

Eleştiri

Bir yazarın psiko-edebi portresi



Toplam oy: 62
Hülya Dündar Şahin
Metis Yayıncılık
Narsisist Entrikalar, bir yazarın eserleri ile yaşamı arasında oldukça sıkı bir bağ olduğunun, ikisini asla birbirinden ayıramayacağımızın önemli bir göstergesi.

Nahit Sırrı Örik’in ölümünün üzerinden 57 yıl geçmiş olmasına rağmen, kitaplarıyla son çeyrek yüzyılda tanışabildik. Çoğu kişi, hayattayken yayımlanan ilk romanı Kıskanmak’la tanıdı kendisini ve maalesef bunun ötesine de pek gidemedi. Çoğu yazarımız gibi değeri sonradan anlaşılabildi. Eski Zaman Kadınları Arasında 50’li, Abdülhamit Düşerken 70’li yılların ortasında yayımlanmıştı ama örneğin Turnede Bir Artist Öldürüldü romanını 1958 yılında tamamlamış olmasına rağmen kitap haline getirildiğini maalesef göremedi. Tersine Giden Yol 1995’te, Bilinmeyen Yaşamlarıyla Saraylılar 2002’de, Yıldız Olmak Kolay mı? 2006’da basıldı. Gece Olmadan! ve Kozmopolitler romanları ise ancak 2012 yılında...



Nahit Sırrı Örik’in karakterleri adeta kötünün, entrikanın, hasedin, kibrin, hırsın sembolü gibidirler. Çetrefili, tuzağı bol, şefkatsiz, güvensiz bir dünyanın içinde soluklanmaya çalışırlar. Bu dünya aynı zamanda siyah ve beyaz gibi keskin hatlarla ikiye bölünmüş bir dünyadır. Ara renklere pek yer yoktur. Onun romanlarında dünyanın can pazarı bir yer olduğunu iliklerimize kadar duyumsarız. Böylesi karakterler yaratan bir kişinin iç dünyasında neler olup bittiği ve karakterlerindeki bu kötücüllüğün ardında nasıl bir psikoloji bulunduğu elbette okuyucuları için önemli bir merak kaynağıdır.



Son yıllarda edebiyat ve psikanalizin yakın ilişkisine dair birçok kitaba rastlayabiliyoruz. Ancak bir yazarı ve onun tüm eserlerini psikanalitik bir bakışla yorumlayan bütünlüklü araştırmalarla nadiren karşılaşıyoruz. Var olan eserler ya yalnızca birkaç makaleden ibaret oluyor ya da yazarın birkaç eseriyle kısıtlı kalabiliyor. Hülya Dündar Şahin tarafından kaleme alınan Narsisist Entrikalar ise, o nadiren karşılaştığımız çalışmalardan... Değeri sonradan anlaşılmasına rağmen Nahit Sırrı Örik’in bu anlamda “şanslı” olduğunu düşünüyorum. 

 

 

Narsisizm kilit rolde


Narsisist Entrikalar, Nahit Sırrı Örik’in yapıtlarını “karakterler ve insan ilişkileri”, “aşk ilişkileri”, “ebeveyn-çocuk ilişkileri” ekseninde ele alıyor. Hülya Dündar’a göre Örik’in yarattığı roman karakterlerinde gözlemlenen başlıca kişilik özellikleri büyüklenmecilik, hayran olunma arzusu, kıskançlık ve haset, bencillik ve acımasızlık, para ve iktidar hırsı, çıkarcılık ve sömürücülük. Kitabın önemli bir kısmı ise narsisizme ve Örik’in romanlarının anlam dünyasına ayrılmış. Çünkü Örik’in roman karakterlerinin başlıca kişilik özellikleri, ilişkileri, bu karakterlerin psikanalitik literatüre göre narsisist kişilik örgütlenmesi gösterdiklerini düşündürüyor. Nahit Sırrı Örik’in psiko-edebi portresini şöyle çizmiş Hülya Dündar Şahin: “Nahit Sırrı’nın yapıtlarında temsil edilen duygu ve değerlerle ‘narsisist’ olarak adlandırılabilecek bir dünya betimlediği, bu dünyanın değerleriyle donatılmış karakterler yarattığı ve ayrıca narsisizmin yapıtlardaki entrikaların yapısını da belirlediği görülmektedir. Bu bakımdan narsisizmin, Nahit Sırrı Örik’in yapıtlarını anlamlandırmamızda kilit bir rol oynadığı söylenebilir. Narsisizmin romanlarda bu kadar öne çıkması, Örik’in de narsisist bir kişiliğe sahip olabileceğini, romanlarında yarattığı narsisist kişiliklerin onun kişiliğinin yansımaları olarak değerlendirilebileceğini düşündürür.”



Narsisist Entrikalar,
bir yazarın eserleri ile yaşamı arasında oldukça sıkı bir bağ olduğunun, ikisini asla birbirinden ayıramayacağımızın önemli bir göstergesi. Ayrıca psikanalitik edebiyat literatürüne bütünsel ve doyurucu bir katkı sunması bakımından da oldukça kıymetli bir kaynak.

Yorumlar

Yorum Gönder

Yeni yorum gönder

Diğer Eleştiri Yazıları

Hasta ve geri döndürülemez biçimde sakatlanmış çocuklarla dolu bir hastanenin koridorlarında dolaşırken, Scott Stambach’in beni oraya nasıl sürüklediğini merak etmekten kendimi alamadım. Belki özel ihtiyaçları olan çocuklara öğretmenlik yapması, belki de Çernobil gibi bizi de çok yakından etkileyen bir konu seçmesi bu etkiyi yaratıyordu.

Üç Yaşam’ın orijinali yayımlandıktan kısa bir süre sonra, 1910’da, Chicago Record-Herald gazetesinde kitap hakkında şöyle bir yazı yer almış; "Stein, hayata dair parçaları değil, hayatı olduğu gibi ortaya koyuyor.’’ Kimilerine göre modern edebiyatın en önemli eserlerinden biri olan Üç Yaşam, başta Hemingway olmak üzere birçok yazarı etkilemiş, ilham kaynağı olmuş.

“Ardıç ağacı kutsal kabul edilmiş bir bitkidir, uzun ömürlüdür. Tohumu nice hastalığın tedavisinde ve yemeklere koku ve tat vermek amacıyla da kullanılır…” gibi bir sözlük tanımıyla açılıyor Selçuk Altun’un Ardıç Ağacının Altında başlıklı yeni romanı. Kapağında ise, arka planında bir ardıç ağacı bulunan,  Da Vinci imzalı bir portre olan Ginevra de’ Benci yer alıyor.

Kirliydi Kar’ın bıraktığı tat, “Çeviriyi 69 yıl beklediğimize değdi!” dedirtecek cinsten. Hemen söyleyelim, Georges Simenon’un ünlü karakteri Maigret’nin yer aldığı bir romanı değil elimizdeki; fakat bu durum onun kuşkuya, suça, adalete, yargıya ve yazgıya değinmediğini ya da daha az değindiğini kesinlikle düşündürmesin. Aksine tam da bu konuları işliyor Kirliydi Kar.

İçinde yaşadığınız dünyayı ve onun güncel gerçekliğini bir yandan deneyimlerken, aynı gerçekliği eşzamanlı olarak çağdaşınız bir yazarın gözünden okumak, okur ile eser arasında normalde olmayan bir ilişki kuruyor.

Söyleşi

İrem Çağıl ile söyleşi:


“Bize sunulan şey ‘iyi’ olmayınca ‘iyi olanı’ bizim arayıp bulmamız gerekiyor.”


Ece KARAAĞAÇ


ŞahaneBirKitap

Hayal edin. Bir mutluluk ve özgürlük hayali olsun ama bu. Bireysel, hatta bencilce isteklerinizi de kapsasın, tüm dünyayı ve insanlığı da içine alsın. Geleceğe dikin gözünüzü, tüm tarihi, geçmişi, mitleri, efsaneleri, masalları da koyun çantanıza. Sıkıcı olmayı unutun ama, eğlenceli, alaycı, neşeli, uçucu bir hayal dünyası kurun...

FikriSabit

Fikri Sabit, Ursula K. Le Guin'le aynı fikirdedir ey okur, edebiyat her zaman küçük bir kalabalığın ilgisini çeker, geriye kalan, kitlesel olan her şey doğası gereği poptur, piyasadır.

Geçtiğimiz hafta iki edebiyat dergisi –İzafi Dergisi ile Sarnıç Öykü-, kapandığını açıkladı arka arkaya. Hemen hemen aynı anda gelen bu iki haberin, bizim edebiyat ortamımız için bir haber değeri yok, maalesef. Ne de olsa edebiyat dergisi dediğimiz, kısacık bir ömre daha doğarken hapsolmuş, solgun bir heves demek bu ülke topraklarında. Bunda hepimiz hemfikiriz.